FabLib, Utopie of Niet?

FabLib, Utopie of Niet?

Op 29 november 2018 organiseerde FabLab Factory een unieke conferentie over de veranderende rol van bibliotheken in de huidige digitale maatschappij, dit met een speciale nadruk op de integratie van maakplaatsen.

In samenwerking met Frysklab, de bibliotheek dienst van Friesland (een provincie in Nederland) en Utopia, de fantastische bibliotheek van Aalst, hebben we bibliothecarissen uit Vlaanderen en Nederland geïnformeerd en geïnspireerd. We blikken graag terug op de deze geweldige dag voor zij die deze unieke gelegenheid gemist hebben.

Al bij binnenkomst in Utopia werden zowel de reguliere bezoekers als de deelnemende bibliothecarissen verrast door 2 tafels die volledig uitgerust waren met allerlei digitale fabricatie tools. Machines die ondertussen ook beschikbaar zijn voor de Aalsterse bibliotheek bezoekers. Deze tools omvatten een lasersnijder, een vinylsnijder, een vacuümvormer, een 3D-printer, een geautomatiseerde borduurmachine en een heleboel elektronica. Het was geweldig om te zien hoe de meeste bezoekers direct werden aangetrokken door deze high-tech tools, hoewel ze niet helemaal zeker waren wat het allemaal deed en waarom deze dingen zich in godsnaam in een bibliotheek bevonden.

Wat als we zeggen dat je binnenkort naar een bibliotheek gaat om een vinylsnijder, 3D-printer of wat elektronica te zoeken om je eigen creaties te maken? Zou het niet fantastisch zijn dat een bibliotheek in plaats van enkel hun sublieme verzameling literatuur, muziek en video's ter beschikking te stellen, ook een echte ontmoetingsplaats wordt, een plek die creativiteit bevordert en waar mensen samenkomen om te leren, te experimenteren en te creëren met digitale technologie?

Utopia, de openbare bibliotheek in Aalst, is een schitterend voorbeeld van een bibliotheek die zichzelf heruitgevonden heeft en niet enkel als een uitleencentrum fungeert, maar ook als een echt gemeenschapscentrum en leercentrum. Het biedt haar gemeenschap informele werkplekken, een café, een academie voor podiumkunsten en het onlangs geïntegreerde "FabLib" - een totaaloplossing voor bibliotheken om digitale vaardigheden en digitale technologie onder te brengen in een toegankelijke en collaboratieve omgeving zoals de bibliotheek. FabLib is een allesomvattend maak-educatie pakket, bestaande uit allerlei digitale fabricatie tools, uitstekende leermaterialen, kwalitatieve trainingsprogramma's en ondersteuning bij het programmeren van maak-activiteiten. Een ambitieuze poging om te voldoen aan de digitale noden en wensen van de lokale bevolking.

Om deze innovatieve transformatie te vieren, en in een poging om andere bibliotheken in Vlaanderen en Nederland te inspireren, organiseerde FabLab Factory, op 29 november, in samenwerking met Frysklab en de bibliotheek van Aalst, Utopia, een unieke conferentie over de veranderende rol van bibliotheken in de huidige digitale maatschappij, dit met een speciale nadruk op de integratie van FabLib.

Deze unieke conferentie ging van start met een interessante discussie waarin Luckas Vander Taelen (auteur, voormalig politicus en sympathiek enfant-terrible), Stijn De Mil (FabLab Factory), Jeroen De Boer (Frysklab) en Arnaud Van der Straeten (Utopia) met elkaar in debat gingen over de toekomst van de bibliotheek en de affiniteiten tussen bibliotheken en maakplaatsen. Hier kregen de bibliothecarissen een beter inzicht in de uitdagingen die de huidige bibliotheken ondergaan, de nieuwe technologische ontwikkelingen die voortdurend op ons af blijven komen en maakten ze kennis met de makermovement en FabLib. Gezien de enthousiaste reacties van het publiek hebben we besloten om dit debat kort samen te vatten. Het debat is trouwens ook te herbekijken via Youtube - FabLib, (g)een Utopie.

 

 

De meeste bibliotheken kregen de afgelopen jaren te maken met drastische besparingen. Bovendien werd in 2016 een Vlaams decreet ingevoerd dat zegt dat er geen wettelijke verplichting meer is om een bibliotheek in een stad of gemeente te organiseren. Het is dan nog maar de vraag of een bibliotheek met pakweg 35 bezoekers en een gemiddelde leeftijd van 85 jaar kan blijven bestaan?

Het bestaan van veel bibliotheken wordt met dit nieuwe decreet dan ook in twijfel getrokken. Bibliotheken worden uitgedaagd om zichzelf opnieuw uit te vinden en verder te denken dan de bibliotheek als een traditioneel ontlening centrum. Waarom de bibliotheek niet herdefiniëren als een een ontmoetingsplaats die cultuur, levenslang leren en informatie toegankelijk maakt?

Bibliotheken hebben in de loop der jaren al een zeer interessante ontwikkeling doorgemaakt om nieuwe bezoekers aan te trekken. Door toegang te geven tot computers, vergaderruimten en dergelijke meer, worden ze niet langer gedefinieerd door hun collectie boeken. Luckas Vander Taelen zei: "Het hebben van een indrukwekkende collectie boeken is een zeer belangrijk onderdeel en boeken zullen nooit worden vervangen, maar vandaag de dag moet de bibliotheek ook vertrouwen op andere activiteiten dan enkel hun collectie boeken. Meer en meer bibliotheken willen zichzelf profileren als een echte ontmoetingsplaats die onderwijs en levenslang leren ondersteunt, en dit is alleen mogelijk als mensen vrije toegang hebben tot informatie en nieuwe en geavanceerde technologie. "

Dit is het moment waarop maakplaatsen hun intrede maken. Maakplaatsen kunnen worden gezien als een plek die samenwerken en creatief leren omarmd en dit door gebruik te maken van allerlei digitale fabricatie. Jeroen De Boer heeft gewerkt en gecommuniceerd met veel bibliotheken in heel Nederland en kwam tot de conclusie dat de maakcultuur perfect aansluit bij de bestaande missie van een bibliotheek. “Toegang en kennis delen zijn altijd de kern van bibliotheken geweest en deze twee dingen vormen ook een belangrijk onderdeel van elke maakplaats”.  Echter, uit ervaring heeft hij geleerd dat de meeste mensen zich niet op hun gemak voelen om zomaar willekeurig in een maakplaats binnen te stappen. Daarom kan het integreren van een maakplaats in een bibliotheek een geweldige, innovatieve en toegankelijke manier zijn voor gebruikers van alle leeftijden om te leren hoe ze opkomende digitale technologieën op een betrouwbare, veilige en creatieve manier kunnen gebruiken.

Stijn De Mil beaamt dat veel bibliotheken al overtuigd zijn van de maatschappelijke voordelen van een maakplaats maar dat ze vaak blijven steken in de praktische uitvoering, deels vanwege een tekort aan kennis bij het personeel, deels vanwege de onduidelijke overvloed aan mogelijkheden. Daarom lanceerde hij FabLib, een totaaloplossing voor bibliotheken, bestaande uit digitale fabricatie tools, uitstekende leermaterialen, kwalitatieve trainingsprogramma's en ondersteuning bij het programmeren van maak activiteiten.

 

Terwijl FabLib omarmd werd door het publiek, werd ook wel benadrukt dat er geen ‘one-size-fits-all” concept is, helaas. Hoe een FabLib in de bibliotheek wordt opgenomen, varieert sterk. Het aankopen van de tools is 1 ding, maar wat dan? Tijdens het debat werd als snel duidelijk dat het ontwikkelen van een project dat inspeelt op de behoeften van de gemeenschap essentieel is om duurzaam een FabLib in te richten.

Maar om hierin te slagen heb je echter ook de juiste mensen nodig. We zijn het erover eens dat bibliothecarissen de grootste aanwinsten zijn in een bibliotheek.  Als de bibliotheek zichzelf opnieuw moet uitvinden, betekent dit dan dat we ook moeten aandringen op een herinterpretatie van de rol van bibliothecarissen?

Jeroen De Boer zegt: "Als bibliothecarissen ondersteunt worden door de juiste coaches zoals bv kunstenaar of maker educators, van wie ze kunnen leren en van wie ze kunnen kopiëren, zullen ze in staat zijn om met succes te assisteren in het opzetten van maakactiviteiten."  Vervolgens benadrukt hij dat het implementeren van een FabLib een project is dat op lange termijn gezien moet worden. Het maken van fouten is hier dan ook onlosmakelijk aan verbonden. Zolang je maar durft te experimenteren. Een sterk en motiverend einde van een interessante discussie.

Verder werden de hele dag door verschillende interactieve doe-workshops georganiseerd, gebruik makend van de verschillende FabLib-tools. Hiervoor heeft FabLab Factory samengewerkt met Nerdlab, Ingegno, Design your City en Cultuur Connect. Een voor een ervaren maker educators die een korte en zeer zinvolle introductie gaven over 3D-printen, Vinylcutting, Lasercutting en Coderen en Programmeren met SamLabs, Strawbees en Microbit.

Naast het gebruik van de verschillende tools had de conferentie ook tot doel diepgaande inzichten te bieden in de verdere implementatie. Omdat bibliotheken in Nederland sneller zijn in het omarmen van maakonderwijs, werd Coda apeldoorn, die relevante ervaring heeft als bibliotheek maakplaats, gevraagd om een interactieve workshop te geven over de succesverhalen in Nederland. In deze workshop deelde Margot Appelman de ervaringen van de bibliothecarissen en bezoekers van Coda in het overgangsproces van een traditionele bibliotheek naar een bibliotheek die nu een eigen FabLab, Multimedia Lab en VR lab inricht voor haar bezoekers.

Maakplaatsen worden alsmaar meer geïmplementeerd in bibliotheken maar ook in scholen zullen deze logischerwijs geintegreerd worden. Maakplaats 021 werkt  geregeld samen met Amsterdamse basisscholen en weten dan ook als geen ander hoe je deze scholen het best kan benaderen. Rob Van der Burg en José Remijn maakten duidelijk dat, terwijl scholen die inspelen op STEAM-onderwijs,vaak beperkt zijn tot het gebruik van de tools, vanwege bibliotheken en het gebrek aan tijd en informatie, ze de deuren openen voor scholen door projecten te ontwikkelen die een impact hebben op de gemeenschap en waarvoor ze gebruik moeten maken van verschillende digitale fabricatie tools om uiteindelijk het project te ontwikkelen. Wat bibliotheken zo krachtig maakt, is dat ze leerlingen in staat stellen om zelfstandig te experimenteren met technologie zonder dat ze gebonden zijn aan tijd.

 

Ook Jeroen De Boer en Aan Koostra van Frysklab - de pioniers op vlak van bibliotheek maakplaatsen - gaven een interessante workshop over de makerparty, een driedaagse cursus voor bibliotheekprofessionals waarin de bibliothecarissen leren om maak activiteiten te programmeren.

Tenslotte vereist het aanbieden van verschillende leermethoden ook verschillende soorten fysieke leer opstellingen. Bibliotheken ambiëren daarom vaak voor een oplossing die flexibel en mobiel is. Bart Bakker presenteerde zijn Makercart, een op maat gemaakte mobiele makerkar die alle toestellen van het FabLib pakket op een gepaste en originele manier onderdak biedt.

Hoewel onze deelnemers een overvloed aan informatie te verwerken kregen, hebben we veel geïnspireerde bibliothecarissen gezien. Deze dag zou niet mogelijk zijn geweest zonder onze enthousiaste deelnemers, geweldige sprekers en gedreven vrijwilligers.

Bedankt iedereen!

 

Het FabLab Factory Team

Reacties

Wees de eerste om te reageren...

Laat een reactie achter
* Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.
* Verplichte velden
Wij slaan cookies op om onze website te verbeteren. Is dat akkoord? Ja Nee Meer over cookies »